arkeoloji dunyası
KYZIKOS

ARKEOLOJİ DÜNYASI

ARKEOLOJİ ETKİNLİKLERİ

ARKEOLOJİ BELGESELLERİ

ARKEOLOJİ HABERLERİ

arkeoloji haber arşivi

ARKEOLOJİ KAZI HABERLERİ

ARKEOLOJİ KAZILARI

 

ANTİK BÖLGELER

ANTİK KENTLER

ANADOLU UYGARLIKLARI

MÜZELER

TARİH ÇAĞLARI

MİTOLOJİ

Tanrılar-Tanrıçalar-Kahramanlar ve Atrübüleri

ARKEOLOJİ SÖZLÜĞÜ

ARKEOLOJİ MAKALELERİ

 

ARKEOLOJİ KİTAPLARI

ARKEOLOJİ GEZİLERİ

İST. ARK. MZ. SEMİNERİ

 

ARKEOLOJİ GEZİLERİM

ARKEO DOSTLAR

ARKEO İLGİNÇ

SÖZ SİZDE

MESAJINIZ VAR

YEREL ARAŞTIRMACILARIMIZ

ARKEOLOJİ HOCALARI

ARKEOLOJİ SİTELERİLİNKLERİ

 

Kyzikos

  (Mysia)

Bu sayfa; Kyzikos Kazı ekibinden, Atatürk Üniversitesi Fen-Edb Fakültesi Arkeoloji Bölümünden Arş.Gör. Fevziye Güneş'in destekleriyle hazırlanmıştır

KONUMU

kyzikosKyzikos antik kenti, Balıkesir İli Erdek İlçesi sınırları içinde, antik dönemde Arktonnessos (Ayı Adası) ya da Arkton Oros (Ayılar Dağı) olarak anılan Kapıdağı Yarımadası'nın ana kara ile birleştiği kıstağın güney ucuna yakın kısımda, Erdek-Bandırma karayolu üzerinde, Erdek'ten 8 km. doğuda yer almaktadır. Bir yanında Bandırma Körfezi, diğer yanında Erdek Körfezi yer alır. Kuzeyinde Dindymos ( Ayı Dağı ) bulunur. Plinius, Buranın ada olduğunu ve karaya B. İskender tarafından bağlandığını bildirir.

****İSMİkyzikos

Adını burada krallık yapmış olduğuna inanılan Kyzikos adlı bir Thrak prensinden aldığı sanılıyor.
Kral Kyzikos'un Thrak Kralı Eusorsos'un soyundan geldiğinin kabul edilmesi de kent halkının Thrak kökenli olduğu görüşünü desteklemektedir. Günümüzde Belkıs olarak da biliniyor. Kyzikos'ta gün batımı

 

EKONOMİ

VII. yy. ın ilk yarısında Miletoslu kolonistlerce iskan edilmiş ve o tarihten sonra büyük bir gelişim göstermiştir. Ekonomik açıdan gelimesinin bir sebebi de Propontis’i Bergama yöresine bağlayan yolun başlangıcında yer almasıdır. Kyzikene diye adlandırılmış elektron staterleri, döneminin en tanınmış paraları arasında gösterilirdi.
Hellen ve Roma tarihi boyunca çok önemli bir sanat merkezidir.
Plinius, Kyzikos istiridyelerinin çok ünlü olduğunu yazar.

kyzikos
Amfiteatr alanından bir görünüm

YÖNETİM

Halk, altı kabileye ayrılmıştı. Bunlar Geleontes, Oenopes, Argades, Hopletes, Aeikores ve Boreslerdi.
Bunlar sırayla yönetime geçerlerdi ve Pritenion yani kent meclisini oluştururlardı.

 

 

TARİHİ

Strabon ve Plinius’a göre Marmara kıyılarındaki ilk koloni kentidir.

Eusebios ise kentin MÖ. 756 ve MÖ. 679’da iki kez kurulduğunu yazar.

VI. yy. da kendi isteğiyle Pers İmparatorluğunun egemenliğine girdi.

V. yy.da Attika-Delos Deniz birliği üyesidir. ( Dokuz Talent vergisiyle Lampsakos’tan sonra gelmekteydi)kyzikos bezeme

B. İskender kentin kendisine gösterdiği yakın ilgi nedeniyle, belirli bir özgürlük tanıyarak imarına yardım etti.

190 yılında Apemeia Barışı sırasında, özgürdü ve özgürlüğü Roma Çağında da zaman zaman devam etti.

Roma İmparator Caligula Kyzikos’a ayrı bir ilgi duydu. Kapıdağ yarımadasıyla kara arasındaki kanalı ve limanları temizletti. Kanal üzerinde inip kalkan dev köprüleri yeniden inşa ettirdi.

Hadrianus (117-138), MS. 124 yılında kenti ziyaret etti. Kent halkının büyük sevgisiyle karşılaştı. Kyzikos’a büyük bir tapınak yaptırarak Metropolis ve Neokoros unvanlarını verdi.

MS. 265 yılındaki Got saldırıyla büyük çapta tahrip oldu.

MS. 297’lerde Kyzikos, Troas ve Firigia’nın bir bölümü ile birlikte 33 kenti içeren Hellespontos Eyaletinin merkezi oldu.  

 

İ.S. 543 yılında gördüğü büyük bir deprem neticesi ıssızlaştı. Halkı komşu Artake kentine taşındı.
Yandaki resim; Hadrian Tapınağı Üst yapısına ait bir bezeme parçası. Ne kadar devasa bır tapınak olduğunu burdan da anlayabılırız.

 

Kyzikos’ta antik yazarlarca sözü edilen görkemli yapıları;

Zeus-Hadrian Tapınağı, Agora, Apollonis Tapınağı, Caracalla Tapınağı, Tiyatro, Bouleuterion, Prytaneion, Amhitheater, Darphane, Surlar ve Limanlar yer alıyordu.

 

 

ARKEOLOJİ

Kentte en önemli yapılar arasında

 

SURLAR

 

HADRİAN TAPINAĞI

Kentin Güneydoğusunda yer alır. İmparator Hadrian’a adanmıştır. Geç Roma Dönemi’nde, dünyanın 7 harikasından biri olarak kabul ediliyordu. Anconalı Cyriacus 1431 yılında tapınaı 33 sütunu ve bütün üst yapısı ile birlikte ayakta görmüş, gravürlerle tesbit etmiştir. Sütunlarına ait bir parça Erdek Belediyesince korunuyor. Hadrian Tapınağı’ndan günümüze tonozlu temelleri kalmıştır. (Mermer blokları İstanbul’a taşındı)

 

 

Metroon,

 

 Tiyatro  (Kuzey uçta)

Anadolu’daki anfitiyatrolardan biridir. Burada halk hem edebi temsiller ve oyunları seyreder hem de gladyatör gösterileri izlerdi.

Roma İmparatoru Marcus Antonius’un  Kyzikos’a bir gladyatör takımı gönderdiği biliniyor.

Değişik kitaplarda Kyzikos oyunlarında vuruşan gladyatörlerin sözü geçer (Caylus, Antiquites, II, 219)

Texier, oturma sıralarından inerek zakkum ve sakız ağaçlarıyla kaplı orkestrayı incelemiştir. Tiyatroda bulunmuş bir kitabenin  tercümesini verir. “ Şehir, tiyatro heykellerinin ve mimari süslemesinin yapımına ruhani liderin oğlu Julius Seleucus ve Agathomerus’un oğlu Aurelius Padicianus’un yönetim döneminde ve başkanlığında idare etmiş olan müteahhit Kyzikus’u şerefle yad eder.”

 

 

 Bouleterion,

 

Nekropol alanları bulunmaktadır.

Üstteki resim; Yrd. Doç. Nurettin Koçhan başkanlığında 2007 yılı kazı ekibi

kyzikos
Yazıtlı silindirik steli olan oda mezar içinde bulunan 10 kafatasından ve yazıttan anlasıldıgı kadarıyla bir aileye ait. içinde çeşitli ölü hediyeleri bulunmuştur.

kyzikos
Hadrian tapınagı alanında Kazı Başkan Yardımcısı Yrd. Doç Dr. Korkmaz Meralin Arş.Gör Fevziye Güneş ve Arkeoloji öğrencileri yardımıyla yaptığı fotoğraflama çalışmaları

kyzikos, hadrian tapınagıHadrian Tapınağı alanında daha birçok Bizans mezarına rastlandı onlardan biri olan Doğu açmadaki kiremit mezarda öğrencilerin çalışması

Yukarıda resimlere tıklayarak büyütebilirsiniz

 

kyzikos, Yrd. Doç. Nurettin Koçhan
Kyzikos kazı başkanı Yrd. Doç. Nurettin Koçhan ve yardımcısı
Yrd. Doç. Korkmaz Meral
2007 kazı mevsimi

Kentin ortasında bir çeşme bulunurdu. Bu kaynağın suyunun aşk hastalığına iyi geldiğini kabul ederlerdi.

Su unutkanlık yaratıyordu. Pilinius bu kaynaktan bahseder.

 

Ord. Prof. Ekrem Akurgal’ın kentte yaptığı araştırmalarda, en eski eser olarak Geç Geometrik Dönem seramik parçalrı bulunmuştur.

 

 Abdullah Yaylalı tarafından başlatılan kazıları halen Atatürk Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Arkeoloji bölümü tarafından Yrd.Doç.Dr Nurettin KOÇHAN ve ekibi tarafından yapılmaktadır.

 

 


 

KYZIKOS MÜZELERDE

İstanbul Arkeoloji Müzeleri’nin Arkaik Dönem Salonunda Kyzikos buluntusu, bir erkek torsosu ve iki çıplak delikanlı arasında dans eden kyzikos attis heykelikhiton giymiş genç kadın kabartması, pers etkisi de görülen savaş arabası kabartması sergilenmektedir. Eserler MÖ. VI.yy. a tarihleniyor. Diger salonlarda; MÖ. IV. yy. a tarihlenen, Pan başı kabartmalı proxeni kitabesi. Tiyatro yakınında bulunmuş MS. 2.-3. yy. a tarihlenen, üstlerinde yüksek kabartma olarak Satyr figürleri bulunan iki adet sütun. Roma Döneminden kalma Karyatid. Kanatlı Attis şeklinde betimlenmiş olup Korint  Tarzı bir sütuna yaslanmıştır. Üstünde Phrygia tarzı elbise ve başlık bulunuyor. Kyzikos tiyatrosuna ait  genç Dionysos yüksek kabartması. MS. 2. yy. a tarihlenir.  MS. 2. yy. a tarihlenen İmparator kültü rahip heykeli. Surların dışından bulunmuş,Hellenistik Çağ’a tarihlenen, sağ tarafından betimlenmiş kadın heykeli. MS. 2. yy. a tarihlenen Klaudia Hymnis isimli kadının mezarı için yapılmış büstü. (Lahdin ön yüzünde)

 

Kitabeler Salonunda bir Kyzikos Kararnamesi, MS. 38-46

Kararname

Pontus Kralı Polemon’un kızı, Trakya Kralı Kotys’in karısı ve imparator Caligula’nın akrabasından olan Antonia Tryphaina’nın  şerefine bir kararnamedir. Antonia, harb korkusuyla doldurulan kanalın tekrar açılmasına, ve Kyzikos kentinin imarına yarayacak hususları temin ettiği gibi amelelerin ucuz fiyatla erzak alabilmesi için çarşıda çok miktarda erzak bulundurulması maksadıyla bağış da yapmıştır. (Kararnamenin sonunda erzak fiyatlarının yükselmesini yasak eden bir kararname de yer alıyor.)

 Bu müzede kyzikos buluntusu başka eserler de vardır.

 

Charles Texier,1830’ lu yıllarda Kyzikos’a gelirken 500 haneli Aydıncık köyünden geçer. Köydeki altı cami ve çarşı hamamlarında Kyzikos taşlarının kullanıldığını tespit eder.

 

 

Antik Kaynaklarda Kyzikos;

 

Argonautlar bu kıyıya çıktıkları zaman Kyzikos burada kraldı. (Apollodorus, II. Kitap)

Theselia’dan gelmiş olan Kyzikos’un oğluydu ve Trakya kralı Euphorus’un kızı Aenete ile evlenmişti.

Kyzikos, Jason tarafından öldürülmüştü. ( Pliniua, V. Kitap. 32. bölüm )

Kyzikos, Artakek (Erdek) ile birlikte Miletliler tarafından kurulmuştur ve sömürgesidir. (Strabon, XIV)

Fenikeliler, Kyzikos’a düşmanlık göstermediler. Çünkü Fenikeliler gelmeden önce,  Kyzikoslular, Daskyleion satrabı Megabezes’in oğlu Oebares ile bağlılk şartlarını görüşmüşlerdi. (Herodot, VI. Kitap, 34. Bölüm)

Granikos savaşından sonra B. İskender, Kyzikos’u ele geçirerek adayı, iki köprü ile asıl karaya bağladı. (Pilinius, V. Kitap, 32. Bölüm)

Kyzikos kenti, binalarının lüksü, limanlarının zenginliği, kalesi, surları ve mermerden kuleleriyle, Asya kıyısını onurlandırır. (Florus, III, 5.)

 

KAYNAKÇA

Anadolu Tarihi Coğrafyası, Veli Sevin

Anadolu Uygarlıkları, Ekrem Akurgal

TürkAd sayı XXXI, Kyzikos Korinth Başlıkları, Yrd. Doç. Cevat Başaran

Küçük Asya, Charles Texier

Son Kazı bilgileri ve fotoğraflar, Arş Görv. Fevziye Güneş

Ali Güneygül araştırmaları (site editörü)

 

Kyizikos Hadrian Tapınagı KazısıKyzikos Hadrian Tapınağı
İ.S 117 yılına ait olan ve Once tanrı Zeus'a sonra yapımındaki yardımlarından dolayı kral Hadrian'a adanmış. Hadrıan Tapınagı Guney Acmasındaki çalışmalar.

2007 yılı kazı sezonunda da çalışmalara Hadrian Tapınağı ve kuzey nekropol alanında kazı çalışmalarına devam edilmiştir. bu dönemin en ses getiren çalışmalarından olan Kuzey nekropol alanındaki kazı da bir lahit birde oda mezar bulunmuştur. Bu mezarlar Roma dönemine tarihlenmektedir. içlerinde ölü hediyeleri yer almaktadır.

MÖ 334 yıllarına ait önemli eserlerini gün ışığına çıkardıklarını belirten ve Hadrian Tapınağı'nın yaklaşık 150 metre genişliği ve 180 metrelik uzunluğuyla dünyanın en büyük tapınaklarından biri olduğuna değinen Arkeolog Y.Doç. Nurettin Koçhan, "Burası, büyüklüğü ve süslemeleriyle çok sayıda kaynak ve araştırmacı tarafından dünyanın 8. harikası olarak nitelendiriliyor. Kyzikos Antik Kenti'ndeki kazı çalışmalarımızda öncelikli olarak bu tapınağı gün yüzüne çıkarmayı amaçlıyoruz."

 
        mesaj kutusu  Konuk  Defteri     

arkeolojidunyasi@gmail.com

bana ulaşmak için yukardaki maili kullanın veya üzerine tıklayın